Hà Nam ngày nay đang thay da đổi thịt từng ngày, vươn mình trở thành thủ phủ công nghiệp mới của miền Bắc. Dọc theo trục tuyến Quốc lộ 1A huyết mạch, trên tuyến đường Lê Hoàn sầm uất hay tại các nút giao cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, lưu lượng phương tiện ra vào các Khu công nghiệp (KCN) trọng điểm như Đồng Văn I, II, III, IV, KCN Châu Sơn hay KCN Thái Hà luôn duy trì ở mức độ dày đặc. Sự nhộn nhịp này là minh chứng rõ nét nhất cho sự sôi động của mảng sản xuất, chế tạo và thương mại. Nhưng ở một góc độ khác, nó đồng thời cũng phơi bày một áp lực khổng lồ đang đè nặng lên vai giới chủ doanh nghiệp: Chi phí logistics và vận chuyển nội bộ.

Theo một báo cáo khảo sát thực tế và phân tích chuyên sâu từ Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hà Nam vào giai đoạn đầu năm nay, chi phí nhiên liệu hiện đang chiếm tỷ trọng rất lớn, từ 25% đến 35% tổng ngân sách vận hành đội xe của các công ty. Con số này không chỉ bao gồm xe tải chở hàng hóa, mà còn tính cả dàn xe du lịch phục vụ việc đưa đón ban lãnh đạo, xe công tác tuyến huyện cho đội ngũ sales (kinh doanh) và xe chuyên chở các chuyên gia nước ngoài. Khi giá xăng dầu trên thế giới và trong nước liên tục có những nhịp điều chỉnh khó đoán, thường xuyên neo ở mức cao, những doanh nghiệp vẫn giữ khư khư tư duy cũ – sử dụng phương tiện cũ kỹ, dung tích xi lanh lớn, tiêu hao nhiên liệu cao – lập tức rơi vào thế bị động, dòng tiền liên tục bị bào mòn.

Tuy nhiên, thay vì ngồi than vãn và chờ đợi các gói hỗ trợ, rất nhiều Doanh nghiệp Hà Nam đã chủ động tìm ra lời giải cho chính mình. Họ không còn thói quen mua sắm tài sản theo cảm tính, mua vì sở thích cá nhân hay phô trương hình thức bề ngoài như giai đoạn 5-10 năm về trước. Giờ đây, tư duy quản trị tài chính đã lên ngôi. Mỗi chiếc xe chuẩn bị được đưa vào danh mục tài sản của công ty đều phải trải qua những vòng đánh giá vô cùng khắt khe: từ chỉ số tiêu thụ nhiên liệu thực tế (Lít/100km), chi phí bảo dưỡng định kỳ qua từng mốc km, mức độ sẵn có của phụ tùng thay thế, cho đến độ bền bỉ qua thời gian và khả năng giữ giá khi cần thanh lý.

Để mang đến cho độc giả một cái nhìn khách quan, chân thực và có chiều sâu nhất, tôi đã dành thời gian có những cuộc trao đổi trực tiếp với ban lãnh đạo của một số doanh nghiệp tiêu biểu đang hoạt động mạnh mẽ tại địa bàn TP. Phủ Lý, thị xã Duy Tiên và huyện Kim Bảng. Điều đáng khâm phục là sự chuyển dịch tư duy của họ vô cùng sắc bén, mọi quyết định đều được lượng hóa, dựa hoàn toàn trên những con số biết nói thay vì cảm giác chủ quan.

Đổi mới từ tư duy “Thực dụng” trong vận hành kinh doanh thương mại

Ông Trần Ngọc M., Giám đốc một chuỗi phân phối hàng tiêu dùng và thiết bị gia dụng có trụ sở chính tại trung tâm TP. Phủ Lý, đã có những chia sẻ rất tâm huyết về công cuộc tái cơ cấu toàn bộ đội xe công tác cho hơn 30 nhân viên thị trường. Đây là đội ngũ nòng cốt, thường xuyên phải di chuyển liên tục giữa các huyện Bình Lục, Lý Nhân, Thanh Liêm để chăm sóc hệ thống đại lý cấp dưới.

“Trước đây, công ty chúng tôi áp dụng chính sách giao khoán chi phí xăng xe cho anh em tự đi xe cá nhân, hoặc tận dụng lại dàn xe đời cũ mà công ty đã mua từ nhiều năm trước. Nhìn bề ngoài thì tưởng là tiết kiệm, nhưng thực tế hàng tháng chi phí sửa chữa, tiền xăng luôn đội lên rất cao. Chưa kể xe đời cũ hay hỏng vặt nằm đường, làm trễ giờ hẹn, lỡ mất nhiều hợp đồng quan trọng của đối tác. Đầu năm nay, sau khi ngồi lại với kế toán trưởng để làm bài toán tổng thể, ban giám đốc quyết định thanh lý toàn bộ xe cũ, đầu tư đồng bộ dàn xe mới. Tiêu chí của chúng tôi là ưu tiên tuyệt đối sự bền bỉ và tính tiết kiệm. Việc lựa chọn dòng xe quốc dân Toyota Vios với động cơ tinh chỉnh tiết kiệm xăng đã giúp công ty giảm tới 30% chi phí nhiên liệu hàng tháng. Động cơ bền bỉ, hộp số mượt mà giúp anh em đi tỉnh công tác cũng an tâm hơn hẳn. Hơn nữa, chi phí bảo dưỡng định kỳ tại các trạm dịch vụ cực kỳ rẻ, phụ tùng lại sẵn có, không bao giờ phải chờ đợi lãng phí thời gian kinh doanh.” – Ông M. phân tích và nhận định.

Qua câu chuyện của ông M., rõ ràng, việc lựa chọn một mẫu xe đã được thị trường bảo chứng qua nhiều năm về khả năng tiết kiệm nhiên liệu không chỉ đơn thuần là câu chuyện mua sắm một phương tiện đi lại. Xét về mặt chiến lược, đó chính là giải pháp “mua sự an tâm và ổn định” để bảo vệ dòng tiền hoạt động của doanh nghiệp khỏi những cú sốc lạm phát.

Tiên phong ứng dụng công nghệ Xanh: Tầm nhìn dài hạn của các Start-up và Doanh nghiệp FDI

Câu chuyện tối ưu chi phí không chỉ dừng lại ở các mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong (xăng/dầu) truyền thống tối ưu tốt. Phong trào khởi nghiệp Hà Nam cùng với sự đổ bộ của các tập đoàn, doanh nghiệp FDI (vốn đầu tư nước ngoài) từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan đang mang đến một làn gió mới thay đổi hoàn toàn cục diện giao thông doanh nghiệp: Xu hướng chuyển dịch sang sử dụng xe Hybrid (Xăng lai Điện).

Bà Lê Hoàng T., CEO của một doanh nghiệp sản xuất linh kiện công nghệ cao đặt nhà máy tại KCN Đồng Văn III, người vừa được vinh danh trong lễ biểu dương doanh nhân trẻ xuất sắc của tỉnh Hà Nam, đã có những chia sẻ rất cởi mở và mang tầm nhìn chiến lược về việc lựa chọn xe cho Ban Giám đốc cũng như đội ngũ chuyên gia nước ngoài:

“Chúng tôi là một doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, do đó định hướng cốt lõi là hướng tới việc đạt chứng chỉ xanh ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Việc chọn mua xe cho công ty cũng phải phản ánh đúng tầm nhìn và triết lý đó. Khi trực tiếp tìm hiểu và được đội ngũ tư vấn chuyên sâu từ Toyota Thanh Xuân hỗ trợ tận tình, phân tích chi tiết các chỉ số phát thải, chúng tôi đã không ngần ngại quyết định trang bị các dòng xe công nghệ mới như Toyota Corolla Cross Hybrid và Toyota Yaris Cross cho đội ngũ quản lý cấp cao. Công nghệ Hybrid tự sạc điện tỏ ra cực kỳ phù hợp, nếu không muốn nói là hoàn hảo, với hạ tầng giao thông hiện tại ở Việt Nam nói chung và Hà Nam nói riêng. Khi di chuyển với tốc độ chậm trong các khu công nghiệp vào giờ tan tầm, hay đi lại trong nội thành Phủ Lý đông đúc, xe chạy hoàn toàn bằng mô tơ điện, vô cùng tĩnh lặng và mức tiêu hao nhiên liệu xăng gần như bằng 0. Khi ra đường trường, động cơ xăng và điện phối hợp nhịp nhàng. Đây là một sự nâng cấp vô cùng đáng giá, vừa giúp doanh nghiệp ghi điểm về ý thức bảo vệ môi trường trong mắt đối tác quốc tế, vừa tối ưu ngân sách vận hành cực kỳ hiệu quả.”

Bảng phân tích và so sánh chi phí vận hành đội xe (Ước tính cho 1 xe/Năm)

Để độc giả và các chủ doanh nghiệp có thể dễ dàng hình dung mức độ hiệu quả của việc chuyển đổi phương tiện, dưới đây là bảng mô phỏng bài toán tài chính chi tiết mà một doanh nghiệp tầm trung tại Hà Nam đã tự lập ra và cung cấp cho chúng tôi trước khi họ đi đến quyết định chuyển đổi (Giả định mỗi xe chạy tần suất cao, trung bình 2.500 km/tháng, tương đương 30.000 km/năm):

Hạng mục chi phí (Tạm tính)	Xe đời cũ (Tiêu hao ~10L/100km)	Xe tối ưu nhiên liệu (Ví dụ: Vios ~6L/100km)	Xe công nghệ Hybrid (Ví dụ: Cross Hybrid ~4.5L/100km)
Chi phí xăng/Năm (Giả định giá xăng trung bình ~23.000đ/L)	69.000.000 VNĐ	41.400.000 VNĐ	31.050.000 VNĐ
Bảo dưỡng cơ bản & Sửa chữa/Năm	~15.000.000 VNĐ (Thường xuyên hỏng vặt, thay thế linh kiện lớn)	~7.000.000 VNĐ (Chỉ thay dầu, lọc dầu định kỳ, bảo dưỡng cấp nhỏ)	~8.000.000 VNĐ (Bảo dưỡng tương đương xe xăng, pin được bảo hành dài hạn)
Tổng chi phí vận hành trực tiếp	84.000.000 VNĐ	48.400.000 VNĐ	39.050.000 VNĐ
Số tiền tiết kiệm/xe/năm so với xe cũ	–	Tiết kiệm ~35.600.000 VNĐ	Tiết kiệm ~44.950.000 VNĐ

(Ghi chú: Bảng số liệu trên mang tính chất tham khảo, được xây dựng dựa trên các cuộc phỏng vấn thực tế với giới chủ doanh nghiệp tại Hà Nam. Chi phí thực tế có thể có sự xê dịch tùy thuộc vào điều kiện vận hành, cung đường di chuyển, kỹ năng của tài xế và biến động giá xăng dầu trên thị trường).

Nhìn vào bảng trên, có thể thấy nếu một công ty sở hữu một đội xe khoảng 10 chiếc, việc chuyển đổi sang xe hybrid có thể giúp họ dư ra gần nửa tỷ đồng mỗi năm – một con số không hề nhỏ trong bối cảnh kinh tế cần thắt lưng buộc bụng như hiện nay.

Nếu chúng ta đặt bài toán tiết kiệm chi phí nhiên liệu này vào một lăng kính rộng hơn, sâu hơn về kinh tế học, chúng ta sẽ thấy sự thay đổi từ bên trong của các doanh nghiệp Hà Nam đang mang lại những tác động kép vô cùng tích cực, vượt ra ngoài phạm vi của một tờ bảng cân đối kế toán.

Thứ nhất, xét về năng lực cạnh tranh trên thương trường: Nếu mang ra so sánh với các tỉnh lân cận như Nam Định, Thái Bình hay Ninh Bình – nơi mà một số lượng lớn các doanh nghiệp vận tải và sản xuất vẫn còn tư duy khá e dè trong việc thanh lý tài sản cũ để mạnh dạn đầu tư nâng cấp công nghệ mới, thì doanh nghiệp Hà Nam đang tỏ ra nhạy bén và đi trước một bước. Như đã phân tích, một doanh nghiệp sở hữu đội xe quy mô 10 chiếc, nếu chuyển đổi thành công sang các dòng xe tiết kiệm nhiên liệu, mỗi năm họ có thể dôi dư ra từ 300 đến 450 triệu đồng tiền mặt. Khoản tiền “tích tiểu thành đại” này không nằm chết một chỗ, nó chính là dòng vốn tái đầu tư trực tiếp vào việc mở rộng quy mô sản xuất, nâng cấp máy móc, làm quỹ thưởng tăng lương giữ chân người lao động giỏi, hoặc đầu tư vào R&D (nghiên cứu & phát triển sản phẩm mới). Nhờ vậy, giá thành sản phẩm đầu ra sẽ cạnh tranh hơn rất nhiều.

Thứ hai, đóng góp to lớn vào mục tiêu “Phát triển kinh tế tỉnh” gắn liền với tính bền vững: UBND tỉnh Hà Nam trong suốt những nhiệm kỳ qua liên tục nhấn mạnh định hướng quy hoạch chiến lược: Thu hút đầu tư công nghiệp xanh, phát triển khu công nghiệp công nghệ cao, nỗ lực giảm thiểu tối đa lượng khí thải carbon ra môi trường. Việc các doanh nghiệp tại địa phương xung phong đi đầu trong phong trào sử dụng xe tiết kiệm nhiên liệu, xe Hybrid công nghệ cao chính là những hành động thực tiễn và cụ thể nhất để hiện thực hóa chính sách vĩ mô của tỉnh. Hàng chục ngàn lít xăng dầu được tiết kiệm mỗi tháng đồng nghĩa với việc hàng trăm tấn khí CO2 độc hại không bị thải ra ngoài môi trường, góp phần trả lại bầu không khí trong lành, bảo vệ sức khỏe cho các cộng đồng dân cư sinh sống quanh các khu, cụm công nghiệp.

Mặc dù lợi ích là quá rõ ràng, nhưng chúng ta cũng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng thách thức vẫn còn đó. Sự cản trở lớn nhất đối với đại đa số các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) tại Hà Nam khi muốn thay máu, nâng cấp đội xe chính là rào cản về vốn đầu tư ban đầu. Chắc chắn giá trị xuất xưởng của một chiếc xe Hybrid tiên tiến hay xe đời mới luôn cao hơn việc mua một chiếc xe cũ sang tay. Để giải quyết triệt để điểm nghẽn tài chính này, các doanh nghiệp cần nâng cao năng lực lập kế hoạch, chủ động tận dụng tối đa các gói vay vốn ưu đãi có kỳ hạn dài từ hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời khai thác triệt để các chương trình hỗ trợ mua bán dự án (Fleet/B2B) với mức chiết khấu sâu từ các đại lý ủy quyền chính hãng.

Tổng kết lại, việc Doanh nghiệp Hà Nam đánh giá xe tiết kiệm xăng chi tiết và dũng cảm ứng dụng ngay vào thực tiễn quản trị không đơn thuần chỉ là một trào lưu mua sắm nhất thời. Đó là một minh chứng vô cùng rõ nét cho sự trưởng thành vượt bậc trong tư duy quản trị tài chính, tạo ra một “kháng thể” kinh tế mạnh mẽ giúp các doanh nghiệp tại địa phương đứng vững và tiến lên phía trước bất chấp những biến động dữ dội của thời cuộc và giá cả năng lượng.

Với tư cách là một người luôn quan sát, phân tích và đồng hành cùng dòng chảy kinh tế, tôi thực sự bày tỏ sự ngưỡng mộ trước tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo của cộng đồng doanh nhân Hà Nam. Từ những mô hình khởi nghiệp Hà Nam mang đầy năng lượng của sức trẻ cho đến những tập đoàn, tổng công ty lớn, việc chọn đúng “người bạn đồng hành” bốn bánh trên mọi nẻo đường đang góp phần tạo nên một xung lực mới. Dự báo trong vòng 3 đến 5 năm tới, khi hạ tầng giao thông của Hà Nam tiếp tục được đầu tư ngày càng hoàn thiện, kết nối đồng bộ với mạng lưới đường cao tốc Bắc Nam và các tuyến vành đai liên vùng, xu hướng chuyển đổi sang các dòng xe điện hóa, xe Hybrid xanh và tiết kiệm nhiên liệu trong khối doanh nghiệp chắc chắn sẽ bùng nổ mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Đây là nền tảng vững chắc đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển kinh tế tỉnh một cách bền vững, toàn diện và thịnh vượng.

• 1. Doanh nghiệp khởi nghiệp tại Hà Nam có nguồn vốn mỏng thì nên ưu tiên lựa chọn dòng xe nào để tối ưu nhất?
  Trả lời: Đối với các mô hình Start-up (khởi nghiệp) có nguồn vốn lưu động còn hạn hẹp, chưa thể vung tay quá trán, ưu tiên hàng đầu là các dòng xe Sedan thuộc phân khúc hạng B máy xăng truyền thống nhưng đã được nhà sản xuất tinh chỉnh tối ưu (như Toyota Vios). Ưu điểm tuyệt đối của sự lựa chọn này là chi phí đầu tư ban đầu cực kỳ hợp lý, máy móc vô cùng bền bỉ, kích thước gọn gàng dễ dàng luồn lách trong đô thị Phủ Lý cũng như leo đèo lội suối đi các tuyến huyện. Đặc biệt nhất là chi phí bảo dưỡng định kỳ cực rẻ, mạng lưới trạm sửa chữa dày đặc, và khả năng giữ giá vô đối trên thị trường xe cũ khi công ty lớn mạnh và có nhu cầu thanh lý để đổi xe sang.
• 2. Công nghệ Hybrid có thực sự phù hợp với điều kiện khí hậu, giao thông và cơ sở hạ tầng tại khu vực Hà Nam hay không?
  Trả lời: Khẳng định là hoàn toàn phù hợp và rất đáng tiền. Khác với xe thuần điện hoàn toàn (EV) luôn đòi hỏi phải phụ thuộc vào hạ tầng trạm sạc đang trong quá trình hoàn thiện, công nghệ Hybrid tự sạc điện (HEV) sử dụng chính động cơ xăng để sạc ngược lại cho cụm pin ngay trong lúc xe đang lăn bánh hoặc phanh giảm tốc. Điều này tỏ ra cực kỳ tiện lợi và ưu việt cho các doanh nghiệp thường xuyên có lịch trình di chuyển đường dài trên trục QL1A, hoặc phải đối mặt với các nút giao thường xuyên ùn ứ xe công ten nơ vào giờ cao điểm tại KCN Đồng Văn, Châu Sơn. Việc không cần cắm sạc giúp triệt tiêu hoàn toàn sự lo lắng về tầm hoạt động (range anxiety) cho các tài xế và ban lãnh đạo.
• 3. Khi mua xe theo diện dự án doanh nghiệp (mua theo lô/đội xe) có được hưởng chính sách ưu đãi gì đặc biệt từ hãng không?
  Trả lời: Chắc chắn có và ưu đãi thường rất hấp dẫn. Hầu hết các đại lý ủy quyền chính hãng uy tín hiện nay đều xây dựng một chính sách bán hàng đặc quyền (Fleet sales – Bán hàng dự án) dành riêng cho nhóm khách hàng doanh nghiệp, thường áp dụng khi ký hợp đồng mua từ 2 xe trở lên hoặc doanh nghiệp có quy mô lớn. Các ưu đãi này vô cùng đa dạng, thường bao gồm: giảm giá tiền mặt trực tiếp vào hóa đơn VAT, tặng kèm các gói bảo dưỡng định kỳ miễn phí dài hạn, mở rộng thời gian bảo hành, và đặc biệt là bộ phận tài chính của hãng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục vay vốn ngân hàng thương mại với mức lãi suất cực kỳ ưu đãi. Điều này giúp doanh nghiệp dàn trải được dòng tiền, không làm “ngợp” hay thiếu hụt ngân sách phục vụ kinh doanh cốt lõi.
• 4. Bài toán khấu hao và thanh lý xe của doanh nghiệp nên được tính toán như thế nào để không bị lỗ vốn?
  Trả lời: Trong kế toán doanh nghiệp, ô tô thường được trích khấu hao trong khoảng từ 6 đến 10 năm tùy theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, thời điểm vàng để doanh nghiệp thanh lý xe thường rơi vào mốc từ 3 đến 5 năm sử dụng. Lúc này, xe vẫn còn trong tình trạng vận hành tốt, giá trị bán lại trên thị trường (giá trị còn lại) vẫn ở mức cao. Nếu doanh nghiệp ngay từ đầu chọn mua các thương hiệu phổ biến, độ bền cao, phụ tùng rẻ và mức tiêu hao nhiên liệu thấp, độ mất giá (khấu hao thực tế) sẽ diễn ra rất chậm. Lấy ví dụ, một chiếc xe tối ưu nhiên liệu tốt có thể giữ lại được tới 65-70% giá trị ban đầu sau 3 năm, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh chóng để xoay vòng mua xe mới, tiếp tục duy trì hình ảnh chuyên nghiệp trong mắt đối tác.